ΤΕΤΑΡΤΗ, 9 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2024
ΓΟΝΕΪΚΟΤΗΤΑ ΣΕ ΕΝΑΝ ΚΟΣΜΟ ΠΟΥ ΑΛΛΑΖΕΙ ΡΑΓΔΑΙΑ
Στην πρώτη μας συνάντηση εστιαστήκαμε στο γενικότερο πλαίσιο που επικρατεί στην Ελλάδα, στην Ευρώπη, στον κόσμο που επηρεάζει άμεσα τον μικρόκοσμο της οικογένειας. Επειδή η ζωή αλλάζει πλέον ραγδαία σε όλα τα επίπεδα, κανείς δεν ξέρει πώς θα είναι ο κόσμος μας το 2050, το 2060, τότε που τα παιδιά μας θα βγουν στον στίβο της ζωής. Ένα είναι βέβαιο, το αβέβαιο. Ένα είναι σταθερό, το ασταθές, ένα είναι μόνιμο, το προσωρινό… Για πρώτη φορά στην ιστορία της ανθρωπότητας δεν ξέρουμε τι δεξιότητες πρέπει να διδάξουμε στα παιδιά μας, μιας και δε γνωρίζουμε σε τι κόσμο θα ζήσουν. Για πρώτη φορά αλλάζει και το νόημα του «να είσαι άνθρωπος», με την τεχνητή νοημοσύνη να καταλαμβάνει όλο και περισσότερο χώρο και να καταργεί τον άνθρωπο, καλωσορίζοντας τα cyborg.
Ο τρόπος που διαπαιδαγωγούμε τα παιδιά μας στην εποχή μας δεν είναι αρκετός για να τους δώσει τα νοητικά, συγκινησιακά, ψυχολογικά εφόδια και τις δεξιότητες που χρειάζονται για ν’ ανταπεξέλθουν σε έναν τόσο απαιτητικό κόσμο όπου homo homini lupus ( ο άνθρωπος για τον άνθρωπο λύκος ).
Το σχολείο κάνει ό,τι καλύτερο μπορεί, όμως εστιάζεται στη συσσώρευση πληροφοριών, δε διδάσκει βιωματικά δεξιότητες που θα τους είναι απαραίτητες για τη μετέπειτα ζωή τους. Γίνεται το παιδί μας πιο ανθεκτικό, αν διαβάσει ένα βιβλίο ή ακούσει μια ομιλία για την ανθεκτικότητα ; Πώς θα διδάξουμε τα παιδιά να μπορούν να διακρίνουν ποια είναι η σημαντική πληροφορία και ποια όχι, ποια είναι fake news, πώς να τις συνδυάσουν με τέτοιον τρόπο που να τους είναι χρήσιμες στη ζωή τους ; Πώς θα παίρνουν σωστές αποφάσεις και πώς θα κάνουν σωστές επιλογές που καθορίζουν το παρόν και το μέλλον τους ; Δεν αρκεί πλέον η θεωρία, χρειάζεται η πράξη, η εμπειρία. Να το μάθουν βιωματικά.
Το σίγουρο πάντως είναι ότι το μεγαλύτερο πρόβλημα που θ’ αντιμετωπίσουν είναι το ψυχολογικό κι ότι τα παιδιά μας θα χρειαστούν άλλου είδους εφόδια, όπως η έξυπνη συναισθηματική νοημοσύνη κι η ψυχική σταθερότητα – ανθεκτικότητα, για να επιβιώσουν ψυχοκοινωνικά, για να κερδίσουν και να χαρούν τη ζωή τους. Και καθώς τα δεδομένα αλλάζουν διαρκώς, θεωρείται δεδομένο ότι θα χρειαστούν να επαναπροσδιορίζουν συνεχώς τον εαυτό τους και κάποιες φορές να τον επαναγεννούν, να τον επανεφεύρουν από την αρχή.
Όλο και περισσότεροι ειδικοί της παιδαγωγικής υποστηρίζουν ότι τα σχολεία πρέπει ν’ αρχίσουν να διδάσκουν μόνο τέσσερα πράγματα : ΚΡΙΤΙΚΗ ΣΚΕΨΗ – ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ – ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ / ΑΛΛΗΛΕΞΑΡΤΗΣΗ – ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑ, με πιο σημαντική την ικανότητα να μη φοβάσαι την αλλαγή, να την καλωσορίζεις, να την αντιμετωπίζεις και να την αξιοποιείς υπέρ σου για να ανελιχθείς.
Χρειάζεται λοιπόν να επαναπροσδιοριστεί ο ρόλος του γονέα. Καλός γονέας πλέον δεν είναι αυτός που θυσιάζεται για τα παιδιά του, αυτός που δεν κάνει λάθη, αυτός που παρέχει πολλά υλικά αγαθά και ξοδεύει πολλά χρήματα για το παιδί του. Καλός γονέας είναι ο ευτυχισμένος γονέας, που αναγνωρίζει τα λάθη του και διδάσκεται από αυτά. Αυτός που ξοδεύει ποιοτικό χρόνο με τα παιδιά του κι όχι μόνο χρήματα, αυτός που αναβαθμίζει τον εαυτό του. Καλός γονέας είναι αυτός που καλλιεργεί την αυτονομία του παιδιού του, που του βάζει όρια, που του δίνει τόση ισχύ, όση αναλογεί στην ηλικία του και στην εξελικτική φάση ζωής που περνά το παιδί. Καλός γονέας είναι αυτός που φροντίζει τον εαυτό του. Καλός γονέας είναι αυτός που διδάσκει κυρίως μέσα από το σωστό του πρότυπο. Καλός γονέας είναι αυτός που, όχι μόνο διδάσκει, αλλά διδάσκεται και από τα παιδιά του.
Τα οφέλη αυτής της εκπαίδευσης στη Σχολή Γονέων για τους γονείς, αλλά και για τα παιδιά, εκτός από τα προαναφερθέντα, είναι πολλά. Παραθέτω επιγραμματικά μερικά απ’ αυτά «τα δώρα», τις δεξιότητες που χρειάζεται (επι)πλέον ο γονέας και το παιδί σε έναν διαρκώς μεταβαλλόμενο κόσμο :
Η εκπαίδευση στη Σχολή γονέων και γενικότερα η συμβουλευτική και η ψυχοθεραπεία σε βοηθάει
* να εστιάζεσαι στο συναίσθημα, να το αναδύεις, να το ονομάζεις, να το ποσοτικοποιείς, να το αξιοποιείς,
* να στρέφεις το άγχος υπέρ σου κι όχι εναντίον σου
* να διαχειρίζεσαι τον θυμό,
* να προλαβαίνεις τις κρίσεις άγχους και πανικού και να κάνεις σύμμαχό σου τον φόβο,
* να ξεπερνάς το πένθος,
* να επιλύεις συγκρούσεις,
* ν’ αντιλαμβάνεσαι πώς, με ποιον τρόπο, η δική σου συμπεριφορά επηρεάζει – καθορίζει τη συμπεριφορά των άλλων,
* να καταλάβεις πώς εσύ ο ίδιος προκαλείς αυτό που απεύχεσαι,
* να προβλέπεις τις συνέπειες των λόγων σου και των πράξεών σου,
* ν΄ αναγνωρίζεις μοτίβα, δυναμικές, patterns σύμφωνα με τα οποία επικοινωνείς και τα οποία καθορίζουν τη συμπεριφορά σου και τις σχέσεις σου,
* να αντιλαμβάνεσαι τους ρόλους στους οποίους μπαίνεις, οι οποίοι παίζουν καθοριστικό ρόλο στην επικοινωνία,
* να βάζεις ατομικά, οικογενειακά, διαγενεϊκά , κοινωνικά όρια,
* να απενοχοποιηθείς, να πετάξεις τις τύψεις και τις ενοχές, που μόνο δυσλειτουργία προκαλούν,
* να μην ετεροπροσδιορίζεσαι με βάση αυτά που λένε και κάνουν οι άλλοι, αλλά να αυτοπροσδιορίζεσαι με βάση τα θέλω σου, τις ανάγκες σου, τις επιθυμίες, τις προσδοκίες, τους στόχους σου, τα όνειρά σου,
* ν’ αυξήσεις την αυτοεικόνα και την αυτοεκτίμησή σου,
* να δίνεις έμφαση στην αυτοηνιοχόησή σου και την αυτονομία σου, στο «μεγάλωμά» σου,
* να εστιάζεσαι στη λύση κι όχι στο πρόβλημα, στο παρόν και στο μέλλον κι όχι στο παρελθόν,
* να αναπλαισιώνεις το δυσάρεστο και το δυσλειτουργικό που σου προκαλεί δυσάρεστα συναισθήματα, δυσάρεστες συνέπειες, ίσως και τα συμπτώματα που εμφανίζεις,
* να επικοινωνείς με λειτουργικό τρόπο,
* να καλλιεργήσεις, να βελτιώσεις την ενσυναίσθηση για να μπορείς «να μπαίνεις στα παπούτσια του άλλου», πράγμα πολύ βοηθητικό για τη λειτουργική επικοινωνία,
* να χτίσεις ένα ισχυρό Εγώ που χρειάζεσαι για να αντέχεις στις ψυχοπιεστικές καταστάσεις της ζωής.
Σε βοηθάει εντέλει ν’ αυτοποιηθείς, να γίνεις Εσύ, αυτό που εσύ επέλεξες να γίνεις και «να νοηματοδοτήσεις τη ζωή σου δίνοντάς της ένα νόημα που να σου κάνει νόημα», όπως συνηθίζω να λέω.
Είναι μισή η αλήθεια ότι οι γονείς μεγαλώνουν τα παιδιά. Η άλλη μισή αλήθεια είναι ότι και τα παιδιά «μεγαλώνουν» τους γονείς τους, σπρώχνοντάς τους, ωθώντας τους να αλλάξουν προς το λειτουργικότερο, καμιά φορά βγάζοντας – δυστυχώς – και συμπτώματα, ψυχολογικά προβλήματα, μαθησιακές δυσκολίες, παραβατική συμπεριφορά κ.ά.
Εμείς λοιπόν στη σχολή Γονέων εφαρμόζουμε ένα διαφορετικό μοντέλο, μια καλύτερη μέθοδο : Μεγαλώνουμε τα παιδιά μας, «μεγαλώνοντας» τον εαυτό μας. Η αναβάθμιση του γονέα είναι αυτή που αναβαθμίζει και τα παιδιά. Το πώς θα χειριστεί τα πράγματα ο ενήλικας είναι αυτό που κρατάει το παιδί, όχι το τι θα του πούμε…
Καλή σχολική χρονιά είναι η κερδισμένη με δυναμική παρουσία χρονιά…
Νίκος Μαρκάκης
ΣΥΝΗΧΗΣΗ, θεραπευτικό εργαστήρι
Λευκωσίας 22, καμίνια, Πειραιάς
τηλ. 210.42.20.969 – 697.79.79.062
