ΘΕΜΑ : «ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ»
Σήμερα, όπως κάθε Χριστούγεννα, κάναμε προσομοίωση οικογένειας με παίξιμο ρόλων, του πατέρα ( 40 χρονών), της μητέρας (35), της 9χρονης κόρης, του 13χρονου γιου, οι οποίοι ζούσαν στην Αθήνα. Κάτω από την οικογένεια, στην ίδια πολυκατοικία, έμεναν οι γονείς της μητέρας και στο χωριό έμεναν οι γονείς του πατέρα. Τους είπα να συζητήσουν ελεύθερα για τα Χριστούγεννα, όπως νιώθουν οι ίδιοι , τι θα κάνουν, πού θα πάνε, με ποιους, πώς θα τα περάσουν. Έτοιμο σενάριο δεν υπήρχε, το έφτιαχναν καθώς μιλούσαν τα μέλη της οικογένειας.
Αναδύθηκαν οι δυσκολίες που συναντούν οι οικογένειες τις μέρες αυτές. Πώς να ικανοποιηθούν όλοι ; Οι ανάγκες των γονέων μπήκαν σε δεύτερη μοίρα, προηγούνταν τα παιδιά. Το θέμα έγινε ακόμα πιο σύμπλοκο, όταν εμφανίστηκαν ( τηλεφωνικά ) οι γονείς του πατέρα που ζούσαν στο χωριό. Και αυτοί προσπαθούσαν και πίεζαν – με ευγενικό πάντα τρόπο – να γίνει αυτό που ήθελαν οι ίδιοι, να επιβάλλουν την άποψή τους. Το ζευγάρι, αν και αγαπημένο, δυσκολευόταν να βρει μία λύση που θα τους ικανοποιούσε όλους, ενώ οι ανάγκες και οι επιθυμίες του ζευγαριού είχαν μπει σε δεύτερη μοίρα. Ο δε πατέρας βρισκόταν σε δύσκολη θέση, διότι δεχόταν ισχυρές πιέσεις από τους γονείς του να πάνε στο χωριό, ενώ δεν ήθελε να χαλάσει και το χατίρι της γυναίκας του και των παιδιών του. Οι δικές του ανάγκες ούτε που εκφράστηκαν ξεκάθαρα και δυναμικά.
Σήμερα, καθώς ο χρόνος ποτέ δεν είναι αρκετός, τα μελομακάρονα τα αγοράζουμε έτοιμα από τον φούρνο της γειτονιάς ή το σούπερ μάρκετ και δε φροντίζουμε τη διεργασία του «δημιουργούμε μαζί». Είναι όμως η προσωπική παρουσία και η συμμετοχή στο κοινό έργο αυτό που παράγει την κοντινότητα και τη ζεστασιά που όλοι, μικροί μεγάλοι, λαχταρούμε. Θα μου πείτε πως η ζωή σήμερα έχει άλλους ρυθμούς κι άλλες απαιτήσεις και ότι δεν είναι λειτουργικό να ξαναγυρίσουμε στο παρελθόν. Σίγουρα. Μπορούμε όμως να κρατήσουμε ό,τι είναι βοηθητικό (στο σήμερα και στο αύριο) από το παρελθόν και τις παραδόσεις μας και να τις μεταλλάζουμε σύμφωνα με τα νέα δεδομένα και τις επικρατούσες συνθήκες. Όμως, σε καμία περίπτωση, δεν πρέπει να παραβλέψουμε τη θεμελιώδη αρχή της λειτουργικής επικοινωνίας – σχέσης, ότι χρειάζεται η συναισθηματική, ειλικρινής, αυθεντική παρουσία και διαθεσιμότητά μας καθώς και η συνεργασία, η αλληλεξάρτηση και η συμπληρωματικότητα για τη συγκατασκευή του νοήματος, για κοντινή, ζεστή σχέση, που όλοι θα έχουν ευχάριστα συναισθήματα.
Περιμένουμε από το πλαίσιο, δηλαδή τα λαμπιόνια, τα στολίδια, τα ακριβά δώρα, τα μελομακάρονα, τους κουραμπιέδες και τις εκδρομές στην Αράχοβα να γεμίσουμε την ψυχή μας. Καλά είναι κι αυτά, βοηθούν με τον τρόπο τους. Αλλά είναι εξωτερικά πράγματα. Δε ζεσταίνουν σωστά την ψυχή μας, δε θρέφουν σχέσεις. Τ’ αφήνουμε στους άλλους, στην τύχη, στην μοίρα το να περάσουμε καλά. Κακώς. Αυτό που ζεσταίνει την καρδούλα μας είναι η ψυχική, ειλικρινής, αυθεντική σύνδεση. Είναι η ολόκληρη, η ολόπλευρη προσωπική παρουσία στο Εδώ και Τώρα, η συνεργασία και η συμβολή στο κοινό έργο – όποιο κι αν είναι αυτό – που φέρνει την επιθυμητή κοντινότητα και ζεσταίνει τις καρδιές μας. Είναι η έκφραση των συναισθημάτων, κυρίως των ευάλωτων, της λύπης, της αγωνίας, του πόνου… Αυτός πρέπει να είναι ο στόχος των ημερών αυτών, «ζεστασιά στην ψυχή», να ζεσταθούν οι παγωμένες καρδιές μας και να έρθουν πιο κοντά.
Είναι σημαντικό να ακουστούν οι ανάγκες κι οι επιθυμίες όλων των μελών της οικογένειας και μετά να γίνει διαπραγμάτευση προσπαθώντας να βρούνε μία κοινά αποδεκτή λύση, έτσι ώστε όλοι να είναι ευχαριστημένοι και κανείς να μην είναι λυπημένος ή θυμωμένος. Δύσκολο, πολύ δύσκολο… Βοηθάει το να γίνει εκεχειρία και να σταματήσουν οι τσακωμοί και οι διαφωνίες. Βοηθάει και το να μη εστιάζουμε στο αρνητικό, στο πρόβλημα, αλλά στο θετικό και στη λύση αυτές τις μέρες.
Ξοδεύουμε πολλά χρήματα σε ακριβά δώρα για να γεμίσουμε το κενό της σχέσης με τον / τη σύντροφό μας και τα παιδιά μας, επειδή αυτό πλασάρει η καταναλωτική κοινωνία μας ως ευτυχία. Λυπηρό, πολύ λυπηρό… Ας αντισταθούμε. Ας μην ξοδέψουμε φέτος πολλά χρήματα σε ακριβά δώρα. Ας «ξοδέψουμε» πολύ χρόνο με τον/τη σύντροφό μας, με τα παιδιά μας, με Δικούς μας ανθρώπους που τους αγαπάμε και μας αγαπούν. Το καλύτερο δώρο είναι ο άνθρωπος…
Οι γιορτές αυτές μας δίνουν και την ευκαιρία να εξερευνήσουμε το προσωπικό μας νόημα, να επανανοηματοδοτήσουμε τη ζωή μας, ποιος είμαι, πού πάω, γιατί, τι αξίες θέλω πλέον να υπηρετώ, τι νόημα δίνω εγώ ο ίδιος στην υπόλοιπη ζωή μου. Είναι η κατάλληλη στιγμή να κάνουμε την αξιολόγησή μας για τη χρονιά που πέρασε και να ονειρευτούμε τι θέλουμε να κάνουμε τη χρονιά που έρχεται. Είναι τότε που οι γιορτές θα αποκτήσουν το απόλυτο ννόημά τους, σαν μία ( ακόμα ) ευκαιρία να αναδυθεί κάτι ουσιαστικά δημιουργικό, κάτι πολύ δικό μας.
Ας μην περιμένουμε από τα Χριστούγεννα να δώσουν νόημα σε μας… Εμείς έχουμε να δώσουμε νόημα στα Χριστούγεννα κι όχι αυτά σ’ εμάς. Κι όχι μόνο στα Χριστούγεννα, αλλά και στη ζωή μας γενικότερα … Κι αν καταφέρουμε και υψώσουμε λίγο τη ματιά μας, υπερβούμε την ατομικότητά μας και κοιτάξουμε και τον πλησίον μας που είναι μόνος, ακόμα καλύτερα…
Καλά Χριστούγεννα είναι τα «κερδισμένα» Χριστούγεννα…
Νίκος Μαρκάκης
Σημ. : Όσοι γονείς θέλουν, μπορούν να διαβάσουν ολόκληρο το άρθρο μου για τα Χριστούγεννα στην ιστοσελίδα μου «Συνήχηση εργαστήρι ψυχολογίας»
