ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΣΥΝΑΝΤΗΣΕΩΝ
Το “ζουμί» των έξι συναντήσεων είναι το εξής :
1η) Η αγάπη πρέπει να είναι «μεγαλωτική» ( να υπηρετεί το μεγάλωμα και την αυτονομία του παιδιού ) κι όχι κτητική, καλύπτοντας ανάγκες και κενά του γονέα. Ο γονέας είναι προπονητής, ιχνηλάτης, οδοδείκτης. Πρέπει να προετοιμάζει το παιδί για την ενήλικη ζωή. Για να μάθεις «κολύμπι», δεν αρκεί να βλέπεις τους άλλους να κολυμπούν ή να διαβάζεις βιβλία κολύμβησης. Χρειάζεται και να κολυμπήσεις. Όσο πιο πολύ «κολυμπά» το παιδί, τόσο πιο δεινός κολυμβητής γίνεται.
Στόχος του γονέα είναι να … αυτοκαταργηθεί, να μην το χρειάζεται το παιδί του , όπως π.χ. το 10χρονο αγοράκι που μου ζήτησε να του δέσω τα κορδόνια του, γιατί το ίδιο δεν ήξερε ή το 9χρονο αγοράκι που ήρθε για να του «ανοίξω την μπανάνα», μιας και το ίδιο δεν «ήταν ικανό», σύμφωνα με τα λεγόμενα της μητέρας του. Στόχος του παιδιού είναι να γίνει «γονέας», ηγέτης του εαυτού του. Κι αυτό δε γίνεται μόνο με τα λόγια, χρειάζεται , ο μεν γονέας να το καλλιεργεί, το δε παιδί να παίρνει τη ζωή του – και την ευθύνη του – στα χέρια του σιγά σιγά. Βιωματικά, όχι θεωρητικά.
2η ) Μερικές βασικές λειτουργικές αρχές ζωής.
Α) Αντί να προσπαθούμε να προσαρμόσουμε τον κόσμο στα μέτρα μας ( π.χ. τη / το σύζυγό μας ) , καλό θα είναι να προσαρμοστούμε εμείς στην αντικειμενική πραγματικότητα. Να αλλάξουμε τη ματιά μας, όχι τον άλλο. «Νύφη όπως βρήκες, όχι όπως ήξερες», λέει ο λαός.
Β) Αυτό που λύνει γόρδιους δεσμούς δεν είναι τόσο τα λόγια όσο το ήθος ( το παράδειγμα, το πρότυπο ) του γονέα, του δασκάλου, και, κυρίως, η σχέση μεταξύ δασκάλου – μαθητή, γονέα – παιδιού. Το παιδί ζητάει να αγαπηθεί άνευ όρων, γι’ αυτό που είναι, κι όχι γι’ αυτό που θα θέλαμε να είναι.
Γ) Να αναπλαισιώσουμε το σύμπτωμα, να αλλάξουμε την – αρνητική, δυσλειτουργική – ερμηνεία που δίνουμε στα πράγματα με μια άλλη λειτουργική ερμηνεία, που υπηρετεί ζωή, που υπηρετεί την αυτονομία μας ( π.χ. του παιδιού μας ). Π.χ. η θυμωμένη ( για την αργοπορία του άντρα της ) σύζυγος, να δει αυτήν την αργοπορία ως νοιάξιμο του άντρα της για την οικογένεια κι όχι σαν αδιαφορία. Κι έτσι θα μαλακώσει η καρδιά της και θα μειωθούν και οι συγκρούσεις.
Οι τρεις αυτές θεμελιώδεις αρχές είναι βάλσαμο… μπορεί να αλλάξουν τη ζωή μας…
3η ) Μέσα από 5 πραγματικά στιγμιότυπα από τη ζωή του σχολείου βγάλαμε τα ακόλουθα συμπεράσματα :
Να βοηθάμε το παιδί να αναλαμβάνει την ευθύνη των λόγων και των πράξεών του.
Να έχει ισχύ ανάλογη με την ηλικία του και της ευθύνης που του αναλογεί. Να μην τα καλομαθαίνουμε, διότι αυτό, μακροπρόθεσμα, τους βγαίνει σε κακό. Να μην τα βρεφοποιούμε, αλλά να τα προπονούμε για τη ζωή που θα ζήσουν στο μέλλον ως ενήλικες.
Να εκπαιδεύσουμε το παιδί μαθαίνοντάς του νέες δεξιότητες που θα του χρειαστούν στην ενήλικη ζωή του. Μία από αυτές είναι να διαμορφώνει την ταυτότητά του όχι εναντιωματικά-αντιδραστικά, με βάση τον άλλο, αλλά με βάση τα δικά του θέλω, τις δικές του ανάγκες, τη δική του αίσθηση αυτοπροσδιορισμού. Να είναι δηλαδή «αυτόφωτο» κι όχι «ετερόφωτο», να έχει τη δική του θέση, τη δική του άποψη και να την εκφράζει με ειλικρίνεια και παρρησία, βοηθώντας έτσι την ( οποιαδήποτε ) σχέση να «πάει παρακάτω».
Να θυμηθούμε τη συγχώρηση που την έχουμε ξεχάσει και να τη δούμε ως δύναμη κι όχι ως ένδειξη αδυναμίας. «Ένας δειλός ποτέ δε συγχωρεί» Όσο για τη βία, αυτή είναι ένδειξη αδυναμίας κι όχι «μαγκιά», όπως έμαθαν πολλά παιδιά. Με τη βία χάνεις την αρετή σου, την αξιοπρέπειά σου, την ηθική σου, μας έμαθε ο Σωκράτης.
4η) Αναλύσαμε τρία αληθινά περιστατικά μέσα από τις σχέσεις των παιδιών στο σχολείο και βγάλαμε σπουδαία συμπεράσματα :
Α) Το Α και το Ω στη διαπαιδαγώγηση του παιδιού είναι η ιδέα που έχει το ίδιο το παιδί για τον εαυτό του. Σ’ αυτό χρειάζεται να βοηθήσει ο γονέας ενθαρρύνοντας, υποστηρίζοντας, εμψυχώνοντας το παιδί του, όχι μόνο με τα λόγια του, αλλά, κυρίως, με το παράδειγμά του, με το πρότυπό του. «Το σημαντικό δεν είναι να «πέφτεις». Το σημαντικό είναι να «σηκώνεσαι»…
Β) Ο καλός γονέας έχει τη δύναμη και το κουράγιο να μην είναι αρεστός, όταν είναι σίγουρος ότι αυτό που κάνει υπηρετεί ζωή, «μεγάλωμα», την αυτονομία του παιδιού του. Χρειάζεται, λοιπόν, να ανεβαίνει ο πήχης όσο μεγαλώνει το παιδί. Ο γονέας να προπονεί το παιδί του σε πραγματικές καταστάσεις, αναθέτοντας ευθύνες στο παιδί του, τόσες όσες του αναλογούν στην αναπτυξιακή φάση που βρίσκεται το παιδί. Να μάθει ο γονέας να βοηθάει το παιδί του, αφήνοντάς το αβοήθητο ! Κανείς δε μαθαίνει «κολύμπι» κολυμπώντας στις πλάτες των γονέων του.
Γ) Η βία δεν «είναι μαγκιά», απόδειξη ανωτερότητας, αλλά κατωτερότητας. Ακόμα κι αν επιβάλλουμε την άποψή μας, χάνουμε τον άλλον που λυπάται, θυμώνει και… φεύγει. Κινδυνεύουμε να πάθουμε αυτό που απευχόμαστε : να μείνουμε μόνοι ( άρα) και δυστυχισμένοι. Ο σωστός, ο λειτουργικός δρόμος είναι να δείχνουμε αγάπη, νοιάξιμο, φιλία, συνεργασία, αλληλεξάρτηση, συγχώρηση. Με δυο λόγια, με το να είμαστε καλοί άνθρωποι. Όχι μόνο κερδίζουμε τη ζωή μας, αλλά βοηθάμε και τους άλλους. Όχι μόνο φεύγουν η λύπη, ο θυμός, ο πόνος, η μοναξιά, αλλά βρίσκει και νόημα η ζωή μας…
5η ) Ο γονιός έχει και έναν άλλο δρόμο διαπαιδαγώγησης εκτός από την κλασική … διδασκαλία, το κλασικό κήρυγμα : τον δρόμο των συναισθημάτων. Καθρεφτίζεις στο παιδί σου πώς το ίδιο προκαλεί την θυματοποίηση που απεύχεται, το βοηθάς να τα καταλάβει, να αναλάβει την ευθύνη του και να αυτοπροσδιοριστεί, αντί να μιλάει για τους άλλους.
Όσο νωρίτερα αναγνωρίσει ο γονέας τα λάθη που κάνει, τόσο το καλύτερο για το παιδί. Εδώ χρειάζεται να δείξει θάρρος ο γονέας, μιας και το πρόβλημα του παιδιού του τον τραυματίζει ναρκισσιστικά. Εδώ χρειάζεται να ξεπεράσει τις δικές του αγωνίες και ανασφάλειες και να πάει σε ειδικό. Αξιέπαινος ο γονέας που το κάνει…
Ο γονέας έχει να προπονήσει το παιδί του και να μην το παραχαϊδεύει, διότι γίνεται παιδί-θερμοκηπίου. Όπως το λουλούδι που ανθίζει σε ιδανικές συνθήκες, αλλά όταν το πας σε πραγματικές συνθήκες, σε λίγες μέρες μαραίνεται.
Όσο για τις ρίζες του «λουλουδιού», αυτές είναι οι αξίες που θέλουμε να εμφυσήσουμε στα παιδιά μας, έτσι ώστε να αντέχουν και να στέκουν όρθια, ακόμα κι όταν όλα γκρεμίζονται γύρω τους. Μερικές από αυτές είναι το κουράγιο, η αγάπη, ο σεβασμός, η συγχώρηση, η φιλοπονία, η δικαιοσύνη, το φιλότιμο, η συνεργασία.
Καλός γονέας είναι αυτός που προπονεί τα παιδιά του, που τους βάζει όρια, κι όχι αυτός που τα καλομαθαίνει, άρα τα κατσιάζει.
6η) Ένα «σκονάκι» για να το έχουμε μπούσουλα στην επίλυση συγκρούσεων. Σύμφωνα με αυτό και για να λυθούν οι όποιοι κόμποι αυτά που βοηθούν είναι
Να κάνουμε εμείς το πρώτο βήμα για την έναρξη της συζήτησης, δίνοντας χώρο και χρόνο στον άλλο.
Να αναλάβουμε την προσωπική μας ευθύνη και να αναγνωρίσουμε δικά μας λάθη.
Να ζητήσουμε συγνώμη για τα λάθη μας. Οι κινήσεις αυτές βοηθάνε στο να πέσει πολύ η ένταση της διαμάχης και βοηθούν ώστε και το άλλο μέλος να κάνει το ίδιο.
Στη συνέχεια μιλάμε για τα δικά μας συναισθήματα, τα αιτιολογούμε και λέμε ποιες συνέπειες έχουν αυτά στη σχέση μας με το άλλο άτομο.
Κατεβάζουμε συγκεκριμένη πρόταση για το συγκεκριμένο θέμα.
Ακούμε και τις σκέψεις, τα συναισθήματα, τις προτάσεις του άλλου.
Συνθέτουμε τις δύο θέσεις με βάση τη μέθοδο αμοιβαίου οφέλους ( win – win )
Επικαιροποιούμε το παλιό συμβόλαιο και δεμευόμαστε πως θα προσπαθήσουμε να το τηρήσουμε, αξιοποιώντας και ό,τι άλλο φέρει η ζωή.
Καλή συνέχεια
Νίκος Μαρκάκης
Αφήστε μια απάντηση